اين خانه با 2500 متر مربع مساحت داراي دو بخش اندروني (شرق بنا) و بيروني (غرب بنا) بوده است. اما در ابتداي دهه 1340 خورشيدي بخش اندروني تخريب و به جاي آن ساختمان كتابخانه ملك در سه طبقه ساخته شد. حاج حسين در زندگي نامه خود از زورخانه اي متصل به خانه ياد مي كند كه به پدرش حاج محمد كاظم ملك التجار تعلق داشته و اينك اثري از آن در دست نيست. احتمال مي رود اين زورخانه همزمان با ساخت كتابخانه تخريب شده باشد.

 

از اين زمان به بعد، جاي بيروني و اندروني خانه تغيير يافت، يعني بخش كتابخانه (اندروني سابق) مورد استفاده ارباب رجوع بود و بخش بيروني به زندگي خصوصي حاج حسين ملك و خانواده اش اختصاص پيدا داشت.

 

بيروني اوليه بنا كه هسته اصلي خانه تاريخي ملك را شكل مي دهد، داراي يك حياط مركزي به مساحت 100 متر مربع است كه دورادور آن را بنايي با يك طبقه و نيم ارتفاع فراگرفته است. در سمت شمال حياط اتاق خصوصي حاج حسين ملك معروف به اتاق مخمل قرار دارد و در پشت آن تالاري بزرگ با 72 متر مربع مساحت و دو طبقه ارتفاع به چشم مي خورد.خانه ملك همچنين داراي فضاهاي متعدد معماري از قبيل اتاق هاي خصوصي و پذيرايي، آب انبار، زير زمين هاي وسيع، آشپزخانه و... است.

 

تزيينات خانه نيز قابل توجه است. ازاره ديواره هاي بيروني مزين به سنگ هايي است كه با نقش گل و گياه حجاري شده اند. در بالاي ديوارها از آجرهاي تراش خورده استفاده شده است و در ميانشان قاب هايي از كاشي هفت رنگ با نقوش اسليمي، هندسي و نقش هاي انسان و حيوان به چشم مي خورد.

 

درون بنا نيز با گچ بري هايي كه رنگ آميزي شده اند، زينت يافته است. ازاره ديوارها آراسته به پارچه هاي طرح دار يا مخمل كوبي است و سقف برخي تالارها و اتاق ها با قاب بندي هاي چوبي تزيين شده است.در يك نگاه كلي، تزيينات خانه ملك مانند ساير بناهاي دوره ناصري متأثر از هنر اروپايي و در تلفيق با هنرهاي سنتي ايران است.

 

 اين خانه پس از سال 1375 و با انتقال ساختمان كتابخانه و موزه ملي ملك به محل جديد متروك شد. اما حتي  پيش از آن هم نيازمند تعميرات اساسي بود. مرمت بخش قاجاري بنا در سال 1377 با همكاري سازمان ميراث فرهنگي استان تهران آغاز و در سال 1381 به پايان رسيد. اكنون مديريت كتابخانه و موزه ملك در نظر دارد تا با مشاركت نهادهاي فرهنگي و اجتماعي شهر تهران اين خانه را احيا كرده و به يك مركز فرهنگي در قلب تجاري شهر تبديل كند.